Priroda

Dunav

Najznačajniji prirodni resurs, najatraktivniji prirodni potencijal ovog kraja i „zaštitni znak“ opštine Golubac je Dunav.

Na ovom području, Dunav dostiže najveću širinu u svom toku. U samom Golupcu širok je čak 6,5 km (Đerdapsko jezero), da bi se od Golubačke tvrđave suzio na nekoliko stotina metara.

Naspram Dunava, na rumunskoj strani su ogranci Karpata sa prelepim pejzažima i mnoštvom pećinskih otvora. Sa naše strane, iznad Dunava protežu se ogranci Homoljskih planina (visine do 700 m) koje sakrivaju još uvek neistraženu lepotu i tajnu vlaških rituala i običaja.

Dunav je izuzetno bogat ribom: som, smuđ, štuka, bucov, klen, mrena, kečiga, bodorka i dr, pa će u njemu uživati i oni koji žele mir i tišinu.
Za ostale, Dunav je neprekidna avantura koja će vas iznova osvajati.

Nacionalni park Đerdap

Najveći je nacionalni park u Srbiji (63.608 ha) i zauzima više od polovine teritorije opštine Golubac.

Čak četiri rezervata prirode su na teritoriji Opštine (Golubački grad, Bojana, Bosman–Sokolovac i Tatarski vis), te nema velike potrebe pričati o čistoj i nezagađenoj prirodi.

Ovde se nalaze biljne vrste koje su endemiti čitavog Balkanskog poluostrva: mečija leska, Pančićev maklen, zelenika, koprivić, medunac, jorgovan... Isto je tako izuzetno i bogatstvo životinjskog sveta: vuk, jelen, srndać, medved, ris, šakal, orao, mnogobrojne vrste ptica, kao i tri nove životinjske vrste: dugouhi slepi miš, sivi puh i golubačka mušica. Ova raznolikost čini Nacionalni park pravim prirodnim i naučno-istraživačkim centrom.

Đerdapska klisura

Đerdapska klisura (tzv. „Gvozdena vrata“) najveća je rečna klisura probojnica Evrope, gde je moćni Dunav probio karpatske planine u dužini od 90 km.

Sastoji se od 4 klisure: Golubačka, Gospođin vir, Kazan (najveća rečna dubina 90 m) i Sipska, i tri kotline: Ljupkovska, Donjomilanovačka i Oršavska. Na teritoriji opštine Golubac nalaze se: Golubačka klisura, Ljupkovska kotlina i klisura Gospođin vir.

Kanjon Brnjičke reke

Kanjon obuhvata sliv reke Brnjice iznad Golubačke klisure, sa specifičnom mikroklimom i izuzetnim biljnim i životinjskim svetom. Uz sam kanjon pruža se jedna od najlepših pešačkih staza Nacionalnog parka.

Brnjička reka predstavlja i najveći vodotok u okviru Nacionalnog parka. Tu je i naselje Rakovica sa desetak salaša koje civilizacija jedva da je dotakla. Starih salaša ima i na Crnom vrhu (624 m. n. v.), odakle se pruža predivan pogled na Nacionalni park, Dunav i Rumuniju, i jedan je od najlepših vidikovaca ovog kraja. Ovde je i pećina Gaura Vei (Velika rupa), jedna od retkih u ovom delu parka koja predstavlja izazov za avanturiste.

Šetna staza „Golubac“

Šetna staza „Golubac“, duga oko 6 km, prostire se duž granice Nacionalnog parka Đerdap.

Prvi krak staze vodi na vidikovac Velika čuka, a drugi krak – na vidikovac Ljiljar sa prostranim odmorištem sa klupama. Staza se kroz predivnu prirodu nastavlja do Velikog izvora, gde je treći vidikovac sa pogledom na Veliku čuku i Dunav. Duž staze su brojni salaši sa domaćom hranom i pićem, i autentičnim proizvodima domaće radinosti.

Šetna staza Bosman–Sokolovac

Prolazi kroz istoimeni strogi rezervat prirode, penjući se uz litice iznad Dunava i prolazeći pored većeg broja vidikovaca sa pogledom na klisuru Gospođin vir i rumunski Nacionalni park.

Na početku staze nalaze se jurske sedimentne stene debljine oko 200 m.

Vidikovci

Na području Golupca nalazi se veliki broj prirodnih vidikovaca, izrazitih planinskih vrhova i jedinstvenih formacija stena, sa kojih se pružaju neponovljivi i uzbudljivi pogledi.

Okmejdan – 378 m Venac – 558 m Crni vrh – 624 m Lazino brdo – 468 m Kljane – 420 m Kraku-lung – 604 m Kornovski vis – 632 m Orlova – 462 m

Rapanis – 586 m Jezdin vrh – 685 m Salčn – 565 m Starčev vrh – 505 m Ložana – 422 m Kugljev vrh – 476 m Sečinski vrh – 626 m

Vodopadi

Vodopad na Ridanu je prava oaza pored samog magistralnog puta, sa uređenim odmorištem sa stolom i klupama. Neposredno ispod vodopada je izvor sveže, čiste planinske vode.

Bigrena akumulacija kod manastira Tumane

Spomenik prirode Bigrena akumulacija kod manastira Tumane, svrstana je u III kategoriju zaštite kao spomenik prirode.

Nalazi se na 250 m nadmorske visine. Na malom prostoru, u dužini od oko 200 m, javlja se veći broj morfoloških objekata kao što su: slap visine 14 m, više manjih slapova, preliva i bigranih kada. Posebnost ovog spomenika prirode čine isposnica Zosima Sinajita u samom bigru, česma gde se prinose darovi umrlim dušama, stara bukovo-hrastova šuma.

Okolina manastira Tumane takođe predstavlja predeo izuzetne prirodne lepote.

top

Znamenitosti

Golubačka tvrđava

Golubački grad je od 1948. godine pod zaštitom Zavoda za zaštitu spomenika kulture, a kategorizacijom nepokretnih kulturnih dobara, godine 1979. proglašen je spomenikom kulture od izuzetnog značaja i nalazi se na teritoriji Nacionalnog parka Đerdap.

Osmougaona Šešir-kula na Dunavu, nekadašnje pristanište Golubačkog grada, danas je zaštitni znak Golupca.

Prvi put se pominje 1335. godine kao ugarsko vojno utvrđenje, mada se tačno vreme nastanka ne zna, kao ni to ko ju je podigao; Vizantincima je bila potrebna radi utvrđivanja granica na severu, Mađarima da obezbede svoje posede preko Dunava, a Srbima – jer je štitio njihove oblasti od upada Mađara... Zbog izuzetno povoljnog geostrateškog položaja, kroz vekove je bila meta mnogih osvajača i poprište mnoštva sukoba.

Mir je zavladao kada su ove teritorije potpale pod srpsku vlast, za vreme kralja Dragutina. Pošto u to vreme nije bilo nikakvih sukoba, ima vrlo malo pisanih podataka iz ovog perioda. Do Kosovske bitke bila je u srpskim rukama, a posle toga potpada pod tursku vlast – zauzeo ju je turski sultan Bajazit I i turska ostaje, sa kraćim prekidima, sve do 1867. godine.

Jedan od prekida bio je tokom vladavine despota Stefana Lazarevića. Njega je nasledio mlađi brat (sin Vuka Brankovića) Đurađ, koji je bio obavezan da Mačvu, Beograd i Golubac vrati Ugarskoj, da bi ga oni priznali kao naslednika. Međutim, za života, despot Stefan je grad dao vojvodi Jeremiji kao zalog za pozajmicu od 12.000 dukata. U vrema Stefanove smrti, ugarski kralj Žigmund dolazi da preuzme ugovorene teritorije, ali Jeremija odbija da preda grad (iako mu je to naredio despot Đurađ Branković) dok za to ne dobije 12.000 dukata. Pošto Žigmund odbija da mu isplati traženu svotu, Jeremija bez borbe grad predaje Turcima. Tada je Žigmund sa velikom vojskom 1428. godine Golubac napao sa kopna, vode i iz tvrđave Laslovar, koja je danas u Rumuniji. Golubački grad je teško oštećen, ali su ga Turci zadržali i ostali u njemu sve do 1444. godine, kada odredbama Segedinskog mira između Mađara i Turaka, srpska despotovina biva obnovljena i u njen sastav ulazi i Golubac. Turci ga ponovo osvajaju 1456. godine, nakon smrti despota Đurđa, a zatim Mađari 1481, ali ga ubrzo napuštaju. Pod Turcima ostaje do 1867. godine kada ga, sa još nekim gradovima, Turci predaju knezu Mihailu.

Tvrđava je izgrađena u vreme primene hladnog oružja, na visokoj steni na samom ulazu u Đerdapsku klisuru, jer se odatle pružao najbolji pregled čitave okoline. Srednjovekovni grad Golubac nije iznikao iz nekog antičkog utvrđenja, već je planski građen na veoma važnom geostrateškom području.

U blizini Tvrđave nalaze se ostaci turskog kupatila i džamije, i spomen-ploča Zaviši Crnom, poljskom vitezu koji je poginuo braneći Tvrđavu od Turaka.

Neposredno posle Prvog svetskog rata, kroz stenu na kojoj se Tvrđava nalazi, probijen je magistralni put.

Vlasi i Rusaljke

Vlasi su Balkansko poluostrvo naseljavali pre svih drugih naroda.

Magija je bitan deo vlaškog života i običaja i sve ono u šta Vlasi veruju ima, na neki način, magijski karakter. Vlaška magija je, po snazi, odmah iza vudu magije. Odnosi čoveka, svetaca i đavola u današnjoj vlaškoj magiji ostaci su paganske mitologije, u kojima dominira dualistički princip: nema stvaranja bez sukoba suprotnosti. Vlasi su u ove krajeve doneli i verovanje u rusaljke, koje se održalo do danas.

Antička naselja

Vicus Cuppae i Castrum Nove dočaraće vam nekadašnji život u ovim krajevima.

Pojava naselja Vicus Cuppae vezuje se za rimski kastel koji je ležao na uzvišenju između dva potoka. Tu je bilo selo, a smatra se da se tu nalazilo i sedište legije. Izgrađen krajem I i početkom II veka nove ere, bio je pod upravom Viminacijuma i predstavljao jednu od većih stanica na putu ka Nikomediji.

Antički lokalitet Castrum Nove civilno je naselje iz I veka pre nove ere. To je utvrđenje sa podgrađem, pristaništem i nekropolom, sve na levoj obali reke Čezave, u blizini njenog ušća u Dunav. Nažalost, veći deo lokaliteta nalazi se pod vodom.

Arhitektura

Dve zgrade u opštini Golubac nalaze se na spisku republičkog Zavoda za zaštitu spomenika kulture:

- zgrada u ulici Cara Dušana 102, u strogom centru Golupca, koja datira iz 1890–1891. godine, a pod zaštitu je stavljena 1987. godine,

- zgrada u ulici Cara Dušana 110, datira iz 1893. godine, pod zaštitom je od 1983. godine, takođe u strogom centru Golupca.

Vikend naselja Usije i Vinci

Naselja Usinje i Vinci nalaze se uzvodno od Golupca, u severnom delu Opštine, na samoj obali Dunava.

Naselja Usinje i Vinci nalaze se uzvodno od Golupca, u severnom delu Opštine, na samoj obali Dunava. Reč je o dva gotovo spojena naselja u gustoj borovoj šumi, koja se protežu uz samu obalu Dunava i broji skoro 2.000 vikendica. Obala Dunava na ovom mestu je idealna za plažu i omiljeno je mesto brojnih izletnika i turista tokom celog leta.

top

Tradicija

Manastir Tumane

Nalazi se u prelepom prirodnom ambijentu čiste i nezagađene prirode, gde tišinu i spokoj narušava samo Tumanska reka, na samo 9 km od Golupca.

Zidan je u XIV veku, uoči Kosovskog boja, i posvećen svetom arhangelu Gavrilu. Zadužbina je Miloša Obilića. Čitav je sagrađen u srpsko-vizantijskom stilu i krase ga bufore i monoforni prozori.

Manastir je u Prvom i Drugom srpskom ustanku bio spaljen i razoren, a obnovljen u doba kneza Miloša Obrenovića. Godine 1910. je tajno miniran, pa srušen do temelja i ponovo izgrađen 1924. godine; godine 1993. je potpuno živopisan i obnovljen.

Danas, manastir poseduje objekte za konak sveštenstva i druge ekonomske zgrade i ženski je manastir u kom žive četiri monahinje, jedan duhovnik i jedan sveštenik. Od relikvija, pored moštiju svetog Zosima, treba pomenuti i Svetu čudotvornu ikonu rusku.

Okolina manastira Tumane predstavlja predeo izuzetne prirodne lepote, a posebnost ovog spomenika prirode jeste i bigrena akumulacija. U samom bigru nalaze se tradicionalna česma gde se prinose darovi umrlim dušama i stara bukovo-hrastova šuma.

Isposnica Zosima Sinajita

Ovo je pećina u blizini manastira, duboko u šumi.

U pećini je Zosim živeo svoj isposnički život posvećen bogu. Pedesetih godina prošlog veka, pećina je adaptirana u kapelu, kada se duhovnik Pahomije odlučio na usamljenički život. U blizini isposnice nalazi se izvor vode, u vidu manjeg vodopada, a vodi se pripisuju čudotvorne lekovite osobine. Na ulazu u pećinu nalazi se konak sa tri odeljenja u prizemlju i pet na spratu.

Etno kuća-Sladinac

Vlasnik ove izuzetno lepe i uređene kuće je Živojin Stokić.

Kuća se nalazi u selu Sladinac, na 5 kilometara od Golupca, i poseduje stvari s kraja XIX i početka XX veka: krevete, tronošce, posuđe, narodne nošnje, vretena...

Etno postavka u Dobri

Na dvadeset petom kilometru nizvodno od Golupca, u blizini antičkog lokaliteta Castrum Nove, nalazi se selo Dobra.

Do sela se stiže Đerdapskom magistralom i nalazi se na teritoriji Nacionalnog parka, pa je suvišno govoriti o čistoj i nezagađenoj prirodi. Ovde se mogu videti predmeti iz prošlog veka: kolevka, narodna nošnja, ćilimi, ponjave, posuđe od drveta i gline…

Salaši

Salaši se nalaze rasuti po velikoj površini opštine Dobra, od Asin potoka do Bosmana, Ladnih voda, duboko uz Dobransku reku i duž šetnih staza.

Koristi ih samo manji broj meštana.

Organizovani obilasci

Turistička organizacija Golupca organizuje izlete i obilaske Golubačkog kraja. Moguće je ugovoriti sve vrste grupnih ili pojedinačnih obilazaka, sa vodičem ili bez njega. Javite nam se  za sve dodatne informacije.

top